Stichting SKAMPA

Hulp aan Elbaan

Informatiecentrum

Reeds bij de eerste kennismaking met de schooldirecties in 1995 bleek een grote behoefte aan informatie over schoolsystemen en didactische materialen. Pas 3 jaar ontstond het plan om samen met de lerarenopleiding op de Universiteit en de Pedagogische school, Luigi Gurakuqi, een informatiecentrum op te richten. SOROS en Universiteit waren bereid een financiële bijdrage te leveren, de Luigi Guraquki zou voor huisvesting zorgen en ECE zou de exploitatie verzorgen.
Maar … er kwamen verkiezingen en de oppositie kreeg de meerderheid. Gevolg: personele wisselingen. De onderwijsinspecteur, Adem Paralloi, werd ontslagen en opgevolgd door Kozma Hakani. Die ontsloeg op zijn beurt een aantal schooldirecteuren, waaronder Dritan Pajenga, de directeur van de Luigi-Guraquki en daarmee de beoogde beheerder van het informatiecentrum. Bovendien gaf Hakani geen toestemming voor huisvesting bij de Luigi Gurakuqi.

Het Normalisti-gebouw

ECE zocht een nieuwe locatie en kreeg medewerking van de “Normalisti”, een vereniging van oud-leraren. Ze hadden een clublokaal en tentoonstellingsruimte in een oud gebouw. Het was echter een ruïne. Het plan was daarom het gebouw renoveren voor de Normalisti en daarin een informatiecentrum te huisvesten. De Normalisti wilden meewerken om volwasseneneducatie op te zetten. Gezim Jaxhi, architect en bestuurslid van ECE, maakte een begroting. ECE schreef een plan om samen met Universiteit en SOROS in het Normalisti-gebouw het informatiecentrum te huisvesten. Later bleek dat Kozma Hakani zonder overleg met ECE een kontrakt heeft gesloten met  SOROS en de Universiteit om een lokaal op de Universiteit te renoveren.

Na de Kosovo-crisis

Eind 1999 kreeg ECE van ICCO bericht dat de renovatie van het Normalisti-gebouw niet werd goedgekeurd, maar wel het onderdeel informatiecentrum. Dus moest er een nieuwe zoektocht worden opgezet naar een geschikte locatie. De burgemeester bood ruimte op het gemeentehuis, maar die was niet geschikt. Pas in 2002 kan een centrum worden ingericht in een dependance van Universiteit.

De ruimte was ingericht, maar er waren nog geen plannen voor bijeenkomst of cursussen. Er werd gewacht op een internetaansluiting en daarmee samenhangend een plan om internet aan te bieden aan de scholen.  Met een Griekse provider werd een kontrakt gesloten. Dat is het begin van een probleem.

Met Tani als beheerder wordt begonnen met internet. In november 2002 bekijkt Alex LeMat de  financiële situatie van het informatiecentrum samen met de penningmeester, Stefan Merkita en adviseert om veranderingen aan te brengen.

Dagboek maandag 11 november 2002

…Er is nog een bedrag te besteden. Deze bestedingen hebben nog niet plaatsgevonden door de liquiditeitsproblemen. Ik reken in elk geval wel op een sluitende exploitatie. Maar tegelijkertijd signaleer ik nu het kernprobleem van dit moment. Samen met Stefan stel ik vast dat de inkomsten op jaarbasis van het informatiecentrum incl. enet (de internetservice) nu zo’n $ 25.000 bedragen. Nieuwe gebruikers komen er wel, maar maken op termijn ook nieuwe investeringen nodig. En op dit moment zijn de jaarlijkse lasten hoger dan de baten. Dat geeft een voortgaande druk op de liquiditeit. Deze conclusie geldt voor de eigen exploitatie,voor rekening en verantwoordelijkheid van ECE…
…In het informatiecentrum had Tani weer allerlei ongemakken op te lossen als gevolg van de instabiele stroom-voorziening na de dagelijkse black-out van 12 tot 4. En als je dat combineert met de inferieure kwaliteit van de telefoonlijnen in Elbasan, word je soms een beetje moedeloos bij een op zich goed project, waarbij werkelijk alle omstandigheden tegen zitten. Dat het goed is zie ik alleen al aan de horden klanten, jong en oud, die binnen ko-en om hun dingetjes op internet te zoeken, al of niet met hulp van Albana, de secretaresse van het infocentrum.En als de stroom uitvalt loopt de hele horde weer naar buiten. Pijnlijk gezicht…
… Het informatiecentrum heeft last van vocht en slechte muren en vloeren. De representativiteit wordt zo snel minder. Gelukkig zijn de oorzaken bekend en heeft de universiteit middelen gekregen om de ongemakken, veroorzaakt door en lekkend dak, te verhelpen. Als dat gebeurd is moet ECE echt een opknapbeurt uitvoeren.

De Griekse provider blijkt malafide te zijn. Hij heeft een “woekercontract” afgesloten. ECE moet een extreem hoog tarief betalen. Op instigatie van ICCO moet ECE als beheerder van het informatiecentrum onderscheid maken tussen het informatiecentrum als provider (zakelijk) en als aanbieder van gelegenheid tot internet (service). Het informatiecentrum wordt gesplitst. Tani vestigt zich als zelfstandig ondernemer en krijgt de provider-apparatuur mee. Hij sluit een kontrakt met Albtelecom en levert via zijn bedrijf “Enet” internet. Later verhuist hij naar een ruimte boven in Hotel Scampa. Het informatiecentrum wordt een lokaal met computers , geeft computercursussen en fungeert als een internetcafé voor bezoekers.

Het bestuur van ECE krijgt een personeel probleem, als de voorzitter Anastas Paparisto op vakantie gaat naar Amerika. Later blijkt dat hij niet meer terugkeert. Adem Paralloi neemt hem tijdelijk waar, maar zijn gezondheid is niet best. Het bestuur verliest zicht op het voorlichtingscentrum en moet zelfs op zoek naar een nieuwe locatie.. Als Alex LeMat in 2004 opnieuw met het bestuur aan tafel zit, blijkt dat de situatie niet best is.

Dagboek zondag 26 september 2004

…Met ECE wordt het spannend. Ze zijn door het Ministerie uit hun informatiecentrum gezet omdat de universiteit ruimte nodig had. Naar goed Albanees gebruik was dit een beslissing waartegen geen verweer mogelijk was. De inventaris is opgeslagen, maar ik maak Tani toch maar duidelijk dat er een oplossing moet zijn voor ik terug ga. Doe je dat niet, dan wordt het probleem op de lange baan geschoven. En dan is het maar afwachten of ICCO haar handtekening onder het feitelijk al goedgekeurde contract voor de komende drie jaren zet. Het is meteen de gelegenheid voor een lange aanklacht tegen het idiote centralistische onderwijssysteem, dat alle creativiteit volledig om zeep helpt. Om alles in de hand te kunnen houden moest de overheid zelfs in juni, toen het geld op was, van alle primary schools de stroom en de telefoon afsluiten voor drie maanden. In de vakantie hoeft er toch niet gewerkt te worden.

ECE vindt een nieuw onderkomen in een bijgebouw bij de Luigi Gurakuqi. Er wordt een cursusprogramma opgesteld en uitgevoerd. Vooral de computercursussen trekken veel cursisten.
Ondertussen worden er ook plannen gemaakt om grafische cursussen op te zetten. Subsidieaanvragen bij ICCO worden echter maar mondjesmaat gehonoreerd en met eigen inkomsten loopt het ook niet erg. Kortom, de financiële huishouding van ECE en het informatiecentrum blijven problematisch.
 In 2008 noteert Alex LeMat in zijn dagboek:

Dagboek dinsdag 21 oktober 2008

…De toekomst van ECE hangt voor een groot deel af van de mogelijkheid om met hun private Schoolfor ICT & Grafimedia te starten. Het laatste budget dat ICCO beschikbaar kan stellen (de Nederlandse ontwikkelingshulp aan Albanië stopt immers in 2010) schijnt verzekerd te zijn. Het is wachten op de benodigde vergunningen van het bureau van premier Berisha. De vergunningen moeten afkomen na advies van de Ministeries of Education & Labour. De eerste brief was kwijt geraakt en ECE heeft pas na een half jaar aan de bel getrokken. Ook de ambassade adviseert dat ze dit nu echt sneller moeten doen. Het moet niet zo zijn dat ECE straks zonder geld komt te zitten én te laat is met de definitieve aanvraag…

Weer een jaar later lijkt het beter te gaan. Fiqurete Trandafili is voorzitter geworden en  Dritan Pajenga is toegetreden tot het bestuur. Alex LeMat praat met hem.

Dagboek vrijdag 6 november 2009

… Het gesprek met Tani was interessant. Als bestuurslid van ECE kijkt hij nu ‘op afstand’ naar de gang van zaken. Het onwerkelijke is wel, dat hij nu verwacht dat ECE over ruim een jaar voor zichzelf kan zorgen, terwijl dat in dertien voorgaande jaren niet is gelukt. Hij doet ook zijn kant van het verhaal over het mislukken van het plan voor het starten van een privé school voor ICT en grafimedia. Het is eigenlijk zwartepieten tussen ICCO, de verantwoordelijken voor Albanese grondpolitiek (die geen betaalbare grond wilden / konden verkopen) en ECE zelf. Ik onthoud me maar van een mening. Het wordt wel duidelijk dat hij zich maar al tegoed realiseert dat het eind 2010 misschien wel afgelopen is met ECE, als ze geen Europees geld weten te bemachtigen. Hij vraagt alvast of ik zonodig beschikbaar ben voor advies bij een eventuele liquidatie.

De tijd verstrijkt. Het wordt 2010.  Is er nog hoop voor ECE?

Dagboek donderdag 1 juli 2010

…Hoofdonderwerp van de gesprek zal de toekomst van ECE zijn. Nog sterker. De vraag of ECE wel kan blijven bestaan.
Tekenend voor dit land is de eerste, actuele kwestie die aan de orde komt. Het betreft een recente ervaring met het lokale belastingkantoor dat over de VAT gaat. Stefan kreeg twee heren op bezoek om de administratie te inspecteren. ECE had immers € 8.000 teruggave te goed. De administratie was prima in orde, daar mocht Stefan trots op zijn. Maar die € 8.000 gaat de fiscus echt niet teruggeven. Als Stefan er op aan gaat dringen, zouden er wel eens “vervelende dingen” kunnen gebeuren. Maar de inspecteurs zijn graag bereid om een richtlijn te geven hoe je het bedrag ‘officieëel’ in de boekhouding kunt wegwerken. Dit blijkt praktijk van alledag te zijn, ook in de richting van bedrijven. De agressiviteit van de benadering hangt wel af van de politieke kleur van de bedrijfsleiding. Ben je actief binnen de goede partij (i.c. de huidige regeringspartij), dan is er trouwens wel wat te regelen…
…Het verhaal van ECE is snel duidelijk. Nederlands geld komt er niet meer, verwerven van eigen inkomsten is vrijwel onmogelijk vanwege een waslijst van verboden en restrictieve verplichtingen die gelden voor NGO’s. Resteren de mogelijkheden van het eigen onderwijsministerie of die van EU-fondsen. De eerste mogelijkheid is overigens erg klein. Het ministerie houdt het liefst alle onderwijszaken in eigen hand en bekijkt NGO’s met argusogen, omdat ze als een bedreiging gezien worden. EU-fondsen bieden wel kansen, maar vooralsnog op kleine schaal. Op deze manier haalt ECE nooit de twee tot drie ton per jaar binnen die nodig zijn om voort te bestaan…
….Welke toekomstkansen heeft ECE dan wel? Het eerste wat ik hoor is: meewerken aan de automatisering van scholen. Daaraan zou het ministerie prioriteit geven en dat biedt kansen. Dat positieve geluid hoor ik al vele jaren. Die prioriteit heeft in elk geval wel ergens toe geleid. Op bijna alle scholen waar ik kom staan inderdaad computers. Maar m.i. houdt het daar ook mee op. Bij de eerst navraag kom je er namelijk achter dat de meeste computers niet werken en als ze het wel doen, is er maar een enkeling die er gebruik van maakt. Het doet me denken aan het verhaal van de Onufrischool. Daar staat al vijf jaar een lokaal vol voor het nieuwe curriculumgraphic design. Alleen, ze zijn nog nooit gebruikt. Er is geen software, er is geen leraar en er is geen leergang….

Veel verandert er niet, maar ECE leeft nog als Alex in 2011 weer op bezoek komt. Er zijn positieve berichten, maar ook mindere. De kosten van internet zijn veel te hoog.

Dagboek donderdag 13 oktober 2011

…ECE heeft het afgelopen jaar veel meer gedaan aan cursussen en trainingen dan ik wist en dat is een positief signaal. Ook dat ze er behoorlijk geld mee hebben verdiend. Nog even wachten op een besluit van ICC terende fondsen uit oude projecten en ze kunnen weer een tijdje vooruit…
… ECE heeft al maanden geen internetverbinding. Daar is meer aan de hand. … Eén ding is wel zeker. ECE betaalt er al enkele jaren maandelijks honderden euro’s te veel voor…
… Ik vertrok met het idee dat dit mijn laatste bezoek aan Elbasan zou zijn. Het was een verrassing te merken dat ECE nu toch zichzelf aan het reanimeren is om eventueel op eigen benen te staan. Ze zeggen ook de komende jaren behoefte te hebben aan mijn advies bij het doorontwikkelen van hun donorafhankelijke NGO tot een zelfstandig opererende social enterprise naar Albanees model.Volgend jaar, bij het muziekscholenfestival in Ravenna, ga ik wel horen hoe het er mee staat.

2012. Is de weg omhoog inderdaad gevonden? En zijn de problemen met internet opgelost?

Dagboek donderdag 13 december 2012

…Het is vroeg opstaan. Om 9 uur word ik met een groepje leraren en schooldirecteuren uit de stad verwacht voor een busreis naar Ohrid. Daar organiseert ECE vandaag een seminar in het kader van een crossing-borderproject voor de grensgebieden van Albanië en Macedonië. ECE heeft hiervoor middelen van de Europese Unie in het kader van IPA (“instrument for pre-accession assistance”). De bedoeling is om door samenwerking van scholen voor beroepsonderwijs meer begrip voor elkaar te krijgen en kennis te delen dan wel uit te wisselen…
…Het programma van een half jaar zit goed in elkaar. De Macedonische partner is toegankelijk en vrien-delijk, maar onervaren en weinig deskundig. Alles komt dus neer op ECE…
…’s Middags doe ik een boekencontrole, zowel van dit project als van het IPA-project. Zoals verwacht is alles perfect verantwoord, tot de laatste cent achter de komma. Wel merk ik dat ECE zichzelf tekort gedaan heeft in de begroting van het IPA-project. Misschien is het toch handiger om zulke dingen voortaan weer met mij door te nemen voor ze naar de instanties verstuurd worden…
…Aan het eind van de middag is het koffietijd met Tani. Altijd gezellig om bij te praten. Hij is nog altijd vol van zijn internetbedrijfje. Hij doet moeite om mij uit te leggen wat voor ingewikkelde problemen hij weet op te lossen. Indrukwekkend is het wel maar begrijpen doe ik het niet.

De jaren verstrijken. Het cursuswerk gaat door, maar moeizaam. Nieuwe projecten blijven uit. Als informatiecentrum blijft ECE minimaal functioneren, totdat er een  crisis ontstaat in 2016: een groot conflict tussen Tani, de internetbeheerder,  en het bestuur van ECE.

Dagboek vrijdag 30 september 2016

…De oorzaak dateert van 12 jaar geleden. Op instigatie van ICCO werd toen het internetgedeelte van ECE overgeheveld naar een zelfstandig bedrijfje, Enet. Dritan Pajenga, de toenmalige directeur van ECE, werd internetondernemer voor enkele jaren nog in combinatie met zijn directeurstaak bij ECE. Ooit bleek al dat ECE veel te hoge kosten betaalde voor de internetvoorziening. ECE kreeg nu volkomen onverwacht te maken met een incassoprocedure van Albtelecom. Alle correspondentie over de invordering was 4 jaren lang naar verkeerde adressen en verkeerde personen gezonden (onder andere naar het huisadres van de lang geleden geëmigreerde en inmiddels overleden voorzitter Anastas Papa-risto). Eindelijk was er contact met een claim van ruim € 5.000.
Wat bleek? Dritan had vanaf de start van zijn bedrijf de telecom aan zijn bedrijf geleverd gekregen van Albtelecom maar de (hoge) rekeningen laten sturen naar ECE. Dat deze rekeningen hoog waren is logisch voor een Internet Service Provider. Hij kon als directeur van ECE daarvoor tekenen en het bestuur controleerde dat soort zaken niet. Voor alle betrokkenen was dit een complete verrassing, ook voor de altijd punctuele Stefan. Bekomen van de schok vonden er gesprekken plaats tussen Dritan en het bestuur van ECE. Het resultaat was dat Dritan bekende dat hij inderdaad zijn handtekening gezet had en waarschijnlijk “vergeten” was het bestuur te informeren. Vanzelfsprekend liep het uit op een enorme ruzie. Nu is men is niet meer ‘on speaking terms’. Uiteindelijk zat er voor ECE niets anders op  dan betalen. Zo verdween de zorgvuldig gekoesterde algemene reserve…

Hoe was dit probleem ontstaan? Toen Tani  op 1-1- 2004 zijn bedrijf Enet startte, kon hij niet meteen overschakelen van de Griekse provider naar Albtelecom, omdat Albtelecom technisch pas een half jaar later internet kon leveren. Toch stuurde Albtelecom  vanaf 1-1-2004 maandelijks een rekening, maar Tani betaalde pas toen Albtelecom in juni 2004 daadwerkelijk internet doorgaf. Het bestuur van ECE hoorde daar niets over. Dat was dus fout. Het bestuur wenste dat Enet alsnog de rekeningen zou betalen, maar Tani weigerde dat. Hij vond dat Albtelecom ten onrechte geld eiste en wilde in beroep gaan, maar er was al een rechtelijke uitspraak, overigens zonder medeweten van Tani of het bestuur van ECE. (Albanese rechtspraak?) ECE wilde zich daar bij neerleggen, gezien de moeilijke procedures en de kleine kans dat hoger beroep succes zou hebben. Het eindresultaat was dat ECE de rekening betaalde.

Het probleem was nu dat ECE in feite bankroet was. De boete is betaald met geld van het project Skampa Kids.

Bovendien had ECE nieuwe aanslagen gekregen. De nood is dus zo hoog gestegen dat het bestaan van ECE en zijn informatiecentrum niet meer houdbaar is.

Dagboek vrijdag 30 september 2017

Het blijkt dat de Albanese landelijke en lokale belasting-diensten de NGO’s steeds beter weten te vinden. Dat geldt ook voor allerlei verplichte belastingen en verzekeringen. Officieel is het om de begrijpelijke reden dat men controle uit wil oefenen. In de praktijk betalen de kleintjes steeds hogere bedragen terwijl de groten in staat zijn om op de gebruikelijke Albanese manier allerlei gunstige regelingen te treffen. Alle premies werden door ECE betaald uit de bestaande reserve maar nu die op is, kan dat niet meer.

De vraag is wat we daaraan kunnen doen. Gelukkig is het antwoord voorhanden. Als een stichting slaapt, vervalt de plicht om belasting en verzekering te betalen. Slapen kun je bereiken door de bankrekening op te heffen. Dat is nu geen probleem. Waar onze Stichting Skampa tot heden de projectfinanciën indirect beheerde, kan het ook direct. Betalingen kunnen we gewoon van onze Nederlandse bankrekening doen. De transferkosten zijn dan wel redelijk hoog, maar nog altijd maar een fractie van de belasting en verzekeringspremies. We gaan er aan werken om dat vanaf 1 januari gerealiseerd te hebben…

Dit was de doodsteek voor het informatiecentrum. Daarom werd besloten dat ECE zich zou laten inslapen. De inventaris van het informatiecentrum zou worden verkocht om de schulden te kunnen betalen.  Een en ander zou in moeten gaan op 1-1-2018.

SKAMPA was bereid om de financiële zaken af te handelen en een eventueel restbedrag te beheren tot er betere tijden zouden komen.

De afwikkeling is trager verlopen dan gedacht. Alex hoort de reden van Eda, waarnemend voorzitter van ECE.

Dagboek maandag 13 mei 2019

Het was de bedoeling dat hun bestuurslid en onze grote vriend Adem Paralloi daarvoor zou zorgen maar hij is helaas onlangs overleden op 81-jarige leeftijd. En naar goed Albanees gebruik blijft alles dan liggen totdat de Nederlanders komen vertellen dat het nu echt allemaal geregeld moet worden. Nou, dat zou dus tijdens mijn verblijf het geval zijn. We zullen zien…
…Eda vertelt hoe het komt dat de oude inventaris van ECE nog steeds niet is verkocht, ook al is er een koper voor. De board had, met uitzondering van Adem, het idee dat een veel hogere opbrengst mogelijk was met een doel waar je alleen maar naar kunt raden. Uiteindelijk bleek dat niet het geval en gelukkig is de eerste koper, een jaar na dato, nog altijd geïnteresseerd.Deze week gaat er getekend worden, in mijn bijzijn, maar ik ben benieuwd naar of, wanneer en hoe…
..In de loop van de middag verschijnt Juli (penningmeester van ECE) en dan heb ik de opzet en het format voor de uitgavenspecificatie klaar.De controle op deelnemende kinderen is gauw gedaan. Alles klopt, gelukkig. Dan beginnen we met de specificatie van de uitgaven over de periode juli 2017 tot en met juni 2019. Het gaat vrij snel en al gauw hebben we het overzicht tot vandaag in kaart gebracht. Maar dat is niet alles. Er moeten Dan moeten ze eerst de verkoop van de inventaris maar eens afronden. Daar lijkt weer niet veel beweging in te zitten.Maar toch is het nodig om vóór 1 juli alle uitgaven gedaan te hebben. Het is even schrikken als ik zie hoe veel ECE sinds een jaar of twee aan belastingen, commissies en bankkosten moet betalen. Extra jammer dat ze de financiën niet eerder afgerond hebben. Dat had vele honderden euro’s ‘nutteloos geld’ gescheeld….

 Ik heb een strakke deadline gesteld voor de laatste uitgaven en de afstorting van het resterende banksaldo naar onze Stichting Skampa. Ze moeten nu echt haast maken want over een paar maanden kunnen ze alle verplichte belastingen en commissies ook niet meer betalen. Pas als hun bankrekening is opgeheven worden ze een inactieve stichting en dan houdt de betalingsplicht op. Overigens betaalt ECE, waar iedere uit te geven euro er één te veel is, evenveel ‘NGO-belasting’ als de miljoenenorganisatie Worldvision…

En zo is het informatiecentrum van ECE in 2019 ter ziele gegaan.