Skampa: 25 jaar hulp aan Elbasan

Hoe het begon.

In 1991 was in Albanië het regime van Enver Hoxha geëindigd en een “parlementaire democratie “ ingevoerd, maar het verarmde land bleef functioneren als een één-partij-stelsel. Alle instituties en instanties vertoonden nog vele kenmerken van een sterk centraal geleide staat. Het isolationisme onder Enver Hoxha was wel doorbroken, maar er heerste armoede, honger en gebrek aan alles. Het gevolg was een ware exodus van Albanezen naar het buitenland, vooral Griekenland, Italië en Amerika.

Een werkgroep in Utrecht had, toen de noodsituatie duidelijk werd, reeds een paar hulptransporten geregeld met goederen voor ziekenhuizen en scholen. In 1995 werd op verzoek van de gemeente Utrecht een rapport gemaakt door Jan Verschuren en Ad Voets over de situatie met name op het terrein van openbare voorzieningen onderwijs, gezondheidszorg, kunst en cultuur. Op basis daarvan werden plannen gemaakt voor nog meer hulpacties, maar ook voor structurele opbouwprojecten. Met behulp van PUM van het Ministerie van Buitenlandse zaken en met fondsen van ICCO konden daarna enkele projecten gestart worden. De werkgroep werd omgevormd tot de Stichting Skampa.

Op basis daarvan werden plannen gemaakt voor nog meer hulpacties, maar ook voor structurele opbouwprojecten. Met behulp van PUM (Project Uitzending Managers) van het Ministerie van Buitenlandse zaken en met fondsen van ICCO konden daarna enkele projecten gestart worden. De werkgroep werd omgevormd tot de Stichting Skampa.

Diverse projecten werden met wisselend succes opgezet. Zo werd in 1999 het hele project “Bibliotheken voor basisscholen” teniet gedaan door de toestroom van vluchtelingen tijdens de Kosovo-oorlog. Ook de vele wisselingen van functionarissen verstoorden de uitvoering . Zo werd b.v. de invoer van een lading muziekinstrumenten tijdelijk geblokkeerd bij de douane, hoewel het Ministerie van Onderwijs in Tirana belastingvrije invoer had gegarandeerd.

 

Dagboek van Ad Voets
13 april 1995

Op verkenning in Elbasan.

Om kwart voor zeven ben ik op Schiphol. Mijn medereiziger, Jan Verschuren, wacht al in de hal bij de balie om in te checken voor onze vlucht naar Albanië.  De eerste kennismaking met Albanië is het vliegveld van Tiranamet een kleine, hobbelige betonnen landingsbaan. Door de raampjes zie je vooral wat velden met op regelmatige afstanden een wachthuisje met een soldaat. Ook zien we  betonnen bunkers. In de aankomsthal, of beter gezegd het kale, holle, lege en vervallen lokaal, stond in de hoek een houten hok met een loket en het opschrift “change”. Jan wilde daar gauw wat dollars omwisselen, maar dat kostte veel tijd. Blijkbaar was het heel moeilijk om uit te rekenen hoeveel leke’s we kregen voor 20 dollar. Aanvankelijk kreeg Jan ongeveer 3000 lek’s, maar dat bleek een vergissing te zijn. Later kwam de man achter ons aan, het waren ongeveer 1000 lek’s te veel.                         

Het einde van een periode.

Vanaf het begin werd in de opzet van ieder project een actie opgenomen om het vervolg van het project te laten uitvoeren door de Albanezen zelf. Dat bleek in de praktijk een groot obstakel, want initiatief nemen en zelfstandig werken bleken in Albanië vrijwel onbekende begrippen. Een belangrijke stap vooruit is daarom geweest de oprichting van een Albanese “counterpartner” stichting ECE (Education Center Elbasan).Meer dan twintig jaar heeft SKAMPA samengewerkt met ECE. Diverse projecten zijn in de loop der jaren vanuit Nederland opgezet, waarbij ECE een uitvoerende en controlerende taak had.Begeleiding daarbij bleek noodzakelijk, maar zelfstandig projecten opzetten bleef een moeilijke opgave. Met name financiële middelen vinden voor educatie-projecten is in Albanië een onmogelijke opgave.Jarenlang heeft Alex leMat ECE ondersteund, maar in 2019 is besloten ECE op te heffen omdat de Albanese staat belasting eist, die in geen verhouding staat tot de activiteiten van een stichting. Dit betekent tevens dat SKAMPA geen projecten in Elbasan meer begeleidt.

SKAMPA blijft nog bestaan in afwachting van nieuwe mogelijkheden.

Dagboek van Alex LeMat
8-15 mei 2019

Dit was mijn laatste bezoek aan dit bijzondere land.

Veel mooie projecten hebben we uitgevoerd waarbij het laatste wel bijzonder was. Begonnen met “homeworkclasses” in 2005 werd het “Skampa Kids” in 2013. Honderden kinderen hebben we kunnen helpen tijdens hun schooltijd waarmee ze kansen op een betere toekomst kregen. Het idee was destijds dat er zo veel jaren na de start wel voorzieningen in het land zelf zouden zijn. Nee dus. Nadat de Nederlandse  ontwikkelingshulp voor Albanië stopte heb ik nog pogingen gedaan bij Unicef, Worldvision en het Albanese ET-agentschap. Alle zonder succes. Zelf jaarlijks vijftien- toe twintigduizend euro inzamelen voor een project in een land dat in Nederland geen beste naam heeft, dat zie ik niet zitten. En daarom moest ik er, met pijn in het hart, nu een punt achter zetten. De blije kinderen zal ik nooit vergeten.

25 jaar: Projecten

ECE

1. Oprichting en ondersteuning van de Stichting “Education Center Elbasan” (ECE)

2. Oprichting van een informatiecentrum

3. Voorlichtingsbijeenkomst aan scholen

4. Internet voor de scholen

5. Cursus Engels

Onderwijs

1. Managementtrainingen voor schooldirecties

2. Renovatie van de muziek- en tekenschool Onufri

3. Muziekinstrumenten en teken-en schildermateriaal voor Onufri

4. Skampa kids: Hulpklassen voor kinderen in achterstandsituatie in basisonderwijs

5. Werkplaats voor technische school Ali Ahmet

Gezondheidszorg

1. Drie transporten ziekenhuisbedden en medische apparatuur.

2. De directie heeft een bezoek kunnen brengen aan Nederlandse ziekenhuizen.

3. De psychiatrische inrichting werd geadopteerd door een groepje artsen in psychiatrische inrichtingen in Nederland.

Kunst en Cultuur

1. Advisering van theater Skampi

2. Bijdrage aan theaterfestival

Openbare voorzieningen

1. Openbaar vervoer met stadsbussen van Utrecht.

2. Vuilniswagens en inrichting van een afvalstortplaats.

3. Advies over inrichting van lokale markten.

4. Cursus voor de Kamer van Koophandel

Albanië: eerste impressie

Ad Voets

april 1995