Project

Datum

Bron

Fragment

  

Theaterfestival

14 maart 2000

Ad

De dag eindigt met een bezoek aan een voorstelling van de dichters, die deelnemen aan het Poetry Festival. Ruben van Gogh is de enige buitenlander in een gezelschap van 11 Albanese dichters, die voordragen uit eigen werk. Hij is de enige, die zijn gedicht voordraagt met de nodige mimiek. De rest leest wat voor van papier. Ik ben waarschijnlijk de enige in de zaal die hem verstaat, want het is een Nederlandstalig gedicht. Toch krijgt hij een strvig applaus na de voordracht van zijn gedicht in het Albanees door een plaatselijke toneelspeelster.

  

Theaterfestival

9 mei 2000

Ad

Op uitnodiging van de directeur ben ik vanavond te gast geweest bij een voorstelling van de middelbare school Christofodori in Theater Skampa. Gisteren is een serie van 11 voorstellingen gestart, iedere avond een andere middelbare school. Een jury beoordeelt de prestaties en eind mei is de finale.Het is de eerste keer dat ik zo’n voorstelling in Elbasan meemaak en het is me goed bevallen. De school presenteerde een show van liedjes en sketjes, die een behoorlijke kwaliteit had. Geen playback, alles live gepresenteerd. Niet ieder onderdeel was even perfect maar de show als geheel werd vlot gepresenteerd.

  

Theaterfestival

19 oktober 2001

Alex

Adonis kon het met zijn creatieve en explosieve geest niet meer bolwerken in het staatstheater, waar ieder eigeninitiatief nog altijd uit den boze is. Hij is zijn eigen private compagnie begonnen, blijft verantwoordelijk voor deorganisatie van het decemberfestival en geeft lessen in communicatie aan de universiteit.Hij heeft net zijn studenten voor twee uur naar huis gestuurd omdat hij mij wilde ontmoeten. Hij is er vanovertuigd dat alleen privaat initiatief op artistiek gebied toekomst heeft. Ik denk dat hij gelijk heeft, maar ikvraag me af hoe de instituties zullen reageren. Ze zullen toch samen verder moeten. En ik vrees dat de artistiekebezieling van Adonis te heftig is om goed na te denken over de realiteit en haalbaarheid van zijn plannen.Met zijn sterke wil zal hij in elk geval wel een eind kunnen komen. Giel van Dam moet eind december zekereens met hem gaan bijpraten, ook over het idee om het circustheater nader te introduceren.

  

Theaterfestival

8 maart 2002

Alex

De school in Korce zag ik voor het eerst in anderhalf jaar terug. De restauratie was nu klaar en de uit Nederlandgeleverde Yamaha-vleugel stond te pronken in de nieuwe zaal. De conditie was goed en allean directeur PandiBello beschikte over de sleutel. Enig misbruik is uitgesloten.Met Pandi en Astrit nemen we nog eens het programma voor Zwitserland door. Dat zit wel goed. Alleen de visa.Daar hebben ze toch wel een hard hoofd in. En laat nou de collega van de onderwijsinspecteur uit Elbasan ookzijn zinnen op dit reisje gezet hebben

  

Theaterfestival

8 maart 2002

Alex

Het gesprek met de minister en de burgemeester is meer dan nuttig.Beiden willen een optreden in Zwitserland meemaken en reizen daar op eigen gelegenheid naar toe. Dat moetenmevrouw Devolli en haar collega uit Korce dan ook maar doen.De burgemeester ziet erg op tegen de klus op de Italiaanse ambassade. Ik beloof hem plechtig alle mogelijke in-formatie naar de Zwitserse ambassade te sturen. Zij zijn immers de vertegenwoordigers van de gastheren enmoeten de Italianen dan maar een aanbeveling sturen.De minister gaat de totstandkoming van een vereniging van Albanese muziekscholen ondersteunen en wil na-mens de regering de Nederlands-Albanese samenwerking mede vorm geven

  

Theaterfestival

14 mei 2002

Alex

Gedurende meer dan vier jaar kom ik op de Onufrischool in Elbasan. In moeilijke omstandigheden komt daareen verrassende hoeveelheid muzikaal taltent tot ontplooiing. Bij één van mijn laatste bezoeken bedacht ik datde tijd rijp was voor een eerste internationale, muzikale actie. In Korce had ik wat meer vluchtige contacten metde muziekschool. Daar was mij eenzelfde wens ter ore gekomen.Via Jan van Muilekom, voorzitter van de EMU (European Music School Union) was het gelukt de Zwitserse or-ganisatie van het EMU-festival 2002 bereid te vinden de Albanezen gastvrijheid te bieden zonder betaling van deverschuldigde verblijfskosten, waarvoor ze zeker geen geld zouden hebben.De burgemeesters van Elbasan en Korce verplichtten zich de reiskosten te betalen en de zorg voor paspoorten envisa op zich te nemen. Het meeste werk kwam, zoals gebruikelijk, neer op Dritan Pajenga, de onvolprezen con-tactpersoon is voor alle Nederlandse projecten in Elbasan

  

Theaterfestival

14 mei 2002

Alex

De dag begint met een repetitie in Wohlen. Beide orkesten hadden een stuk van Britten ingestudeerd. En nu zou-den ze het voor het eerst samen spelen. Wat een verrassing. Het klopte allemaal wondergoed (en mooi). De diri-genten, David Schwarb en Suleyman Baleza, waren het muzikaal helemaal met elkaar eens. Hun muzikale com-municatie was volmaakt, de taal wat lastiger. Een beetje Italiaans gebrabbel en daar deden ze het mee.Alles bij elkaar werd het een veeltalig gebeuren. Voor mij was het een grote openbaring dat lerares Ariana Deda,die ik al enkele keren had ontmoet, heel goed Duits bleek te spreken, doordat ze drie jaar in Duitsland heeft ge-studeerd. En dat hadden ze me nooit eerder verteld

  

Theaterfestival

14 mei 2002

Alex

Het middagprogramma zou een verrassing worden. We gingen naar Luzern, waar het orkest een prachtig open-luchtconcert gaf op de Kapellplatz, aan het eind van de beroemde Kapellbrücke. Ook al was het een bloedhetedag, het publiek bleef ademloos staan luisteren. Spelen kunnen ze, die Albanezen. En de vioolkoffer was na af-loop goed gevuld. Ik sprak Astrit Lopari, de directeur van de school, er op aan. Hij zegt me altijd dat hij niet doetaan het verwerven van eigen inkomsten, omdat dat volgens de Albanese wet niet mag. Nu lost hij het "probleem"snel op door voor alle kinderen een ijsje te kopen. En zelfs dat kost in Zwitserland een vermogen.

  

Theaterfestival

14 mei 2002

Alex

Dan, om acht uur, begint het hoogtepunt van de reis. Voor de pauze speelt het Albanese orkest, onder leiding vanSuleyman, en wel op een veel hoger niveau dan ik ooit hoorde. Marsida speelt schitterend. Besa Cane is een sen-satie. Wij zitten met vier mannen naast elkaar en hebben allemaal tranen in de ogen. Nu weet ik het zeker. Hetmeisje dat ik als elfjarige op een viooltje hoorde spelen, dat bestond uit een soort triplex, bespannen met iets dathet midden hield tussen telefoondraden en vioolsnaren is een supertalent. Ze heeft het hele publiek in extase ge-bracht.Na de pauze is het de beurt aan het orkest van David. Ook zij stijgen boven zichzelf uit, zo hoor ik later.Het slotstuk is een gezamenlijk gespeeld deel uit de Simple Symphonie van Britten (what is simple?). David enSuleyman maken er niet alleen een show van, er wordt ook schitterend gemusiceerd.En na afloop. Iedereen was het erover eens: dit was één van de meest bijzondere concerten die de bezoekers ooithebben meegemaakt

  

Theaterfestival

14 mei 2002

Alex

Rond de middag vertrekken we naar Boswil. In een sfeervolle en akoestisch heel goede kerk treden de hele mid-dag ensembles op uit verschillende landen op. Een prima gelegenheid om elkaar te beluisteren en nader met el-kaar kennis te maken. De belangstelling is overweldigend. Alle plaatsen zijn bezet. De Albanezen hebben de eerde spits af te mogen bijten en spelen weer de sterren van de hemel. De viool van Besa was vanmorgen in het on-gerede geraakt en snel door haar leraar weer speelbaar gemaakt. In haar solopartij was er niets van te merken. Zespeelde wondermooi. Het hele publiek was overweldigd. Het was muisstil in de zaal, alleen de volwassen Alba-nezen spraken zo nu en dan gewoon met elkaar. Dat zijn ze daar nu eenmaal gewend.

  

Theaterfestival

28 mei 2006

Alex

Om 11 uur gaan we naar de officiële ontvangst van de gasten van het folklorefestival, dat vanavond zijn artistie-ke hoogtepunt gaat beleven. In de grote bar van de vernieuwde benedenverdieping van het voormalige staatsho-tel Skampa treffen we de gasten uit binnen- en buitenland. Er zijn opmerkelijk veel ambtenaren die het buitenge-woon naar hun zin hebben, maar niet nalaten de indruk te wekken dat ze het druk, druk, druk hebben. Er zijn lan-ge toespraken waar bijne niemand naar luistert. De mobiele telefoons gaan voortdurend over en er worden ontel-bare gesprekken tegelijk gevoerd. In de galmende ruimte ontstaat zo een orgie van geluiden. De drankjes en hap-jes zien er zo aanlokkelijk uit dat tijdens de toespraken al volop wordt aangevallen. Na het officiële deel gaan wemet het gezelschap naar het kleine maar best interessante plaatselijke etnografisch museum. Altijd leuk om tezien ....

  

Theaterfestival

28 mei 2006

Alex

In de avond zijn de grote optredens van het festival op straatpodium. Sommige onderdelen zijn heel aardig. Demeer authentieke gezelschappen zijn artistiek interessant. Jammer dat sommigen zoveel heil verwachten van jan-kende keyboards en drumcomputers. Afschuwelijk! Bij het laatste optreden, van het beste ensemble, met de bes-te (en mooiste) zangeres van de avond barst een enorme regenbui los. Binnen een paar minuten zijn plein en po-dium leeg en is het festival “afgelopen”.