Project

Datum

Bron

Fragment

  

Theater Skampa

9 mei 2000

Ad

Vanmiddag sprak ik de directeur van het thgeater Skampa. Ik heb op zijn verzoek een aanvraag ingediend bij PUM om hulp bij de privatisering van de schouwburg en de organisatie van een toneelfestival. Namens PUM kon ik hem meedelen, dat op zich de aanvraag wel goed was, maar op dit moment het PUM geen projectgeld meer had. De aanvrage zal dus doorgeschoven worden naar volgende jaar, tenzij een ander projeect uitvalt. De directeur van het theater was blij met de constatering dat de aanvrage binnen de termen viel en kondigde aan dat hij het PUM zou uitnodigen iemand te sturen naar het toneelfestival dat begin november wordt gehouden. Misschien is dat een goede voorbereiding zijn voor een PUM-missie

  

Theater Skampa

9 mei 2000

Ad

Toevallig zag ik gisteravond in de brochure van de gemeente dat theater Skampa gebouwd is in 1938,een goede akoestiek heeft en bijna 300 zitplaatsen telt. Die waren allemaal bezet door leerlingen en familieleden, die voor een gezellige sfeer zorgden. Opvallend was de aanwezigheid van een vijftal agenten, die echt rondwandelden om de orde te handhaven, ook tijdens de optredens. Ze hadden eenrustige avond.. Een agent trad op toen een grootmoeder tijdens een nummer naar voren kwam. Ze werd heel beslist teruggestuurd. En een klein kind dat met een paar rozen het toneel opklauterde werd door een andereagent uit de zaal gestuurd. De show was een bonte mengeling van liedjes , sketches en dansjes. Het geheel was duidelijk op westerse muziek georienteerd. Slechts een onderdeel was typisch Albanees. Dat was een soort bruiloftsdans in traditionele kledij. Alle overige nummers zou je zo op een voorstelling in Nederland ook kunnen zien, behalve de dansnummers. Die werden naar onze maatstaf houterig uitgevoerd. Misschien komt dat omdat er in Elbasan geen balletschool is en dus een zekere danshistorie mist. Misschien is het een idee voor de stichting ECE om hier een balletschool te starten.

  

Theater Skampa

9 maart 2001

Ad

Alex en ik zijn naar Theater Skampa geweest, want de directie heeft vorig jaar al onze hulp ingeroepen. Het theater moet op termijn privatiseren. Een aanvrage bij PUM om een deskundige advies te laten geven, heeft tot nu toe geen resultaat gehad, want een theater laten draaien zonder gemeenschapsgeld is niet mogelijk. Alex is echter ook theaterdirecteur in Woerden en daarom gingen we samen toch maar eens praten. Het voornaamste probleem is dat Skampa niet alleen een theater is, maar ook een toneelgezelschap. Alex legt uit dat in het Nederland niet meer voorkomt. Theaters hebben geen vaste gezelschappen, maar kiezen een jaarprogramma uit het aanbod van diverse gezelschappen en groepen. Het belangrijkste advies dat hij daarom kan geven is te beginnen met het maken van een‘businessplan’ voor het theater. De directeur, Dhimosten Papa en de artistiek directeur, Adonis Filipi, vinden dat een goed idee. De conclusie is dat we zullen bekijken of Alex volgend jaar een keer of drie kan komen om te helpen bij het opstellen van een dergelijk plan

  

Theater Skampa

13 maart 2001

 

Om drie uur zat Edlira te wachten om te tolken bij het gesprek met Astrit. Maar hij kwam voorlopig nietopdraven. Hij had oponthoud bij, het kan nauwelijks anders, de douane. Ik had geen enkele aandrang hem tehelpen, zei ik later. Hij wilde de drie geschonken hammondorgels loskrijgen en slaagde daar pas in met hulp vande vice-burgemeester. En vervolgens kreeg hij het transport naar zin school niet meer geregeld. We spraken over de opbouw van zijn bibliotheek en discotheek en vooral over projecten om eigen inkomsten teverwerven. Daar had hij toch grote angst voor. Het is allemaal ook zo nieuw in een samenleving waar kunst5altijd een zaak van de overheid was terwijl deze overheid er nu geen geld en weinig interesse voor heeft. Ik konhem verrassen met een uitnodiging voor de EMU muziekscholenontmoeting die in mei 2002 in Zwitserlandplaatsvindt. Enerzijds was hij blij, anderzijds zag hij weer een aantal complicaties die je zelf niet zou bedenken.Maar met begeleiding van Tani moet hij de reis maar stap voor stap voorbereiden.Later hoorde ik van de Nederlandse voorzitter dat in het bestuur van de EMU uit Servische kringen nogal watbezwaren waren. “Als je Albanezen een vinger geeft pakken ze je hele hand” en “Als je met een volle bus inZwitserland aankomt willen ze allemaal blijven gaat die leeg terug”. Alleen dit soort opvattingen makenduidelijk hoe nodig het is de positie van dit straatarme land te verbeteren. Astrit bleek desgevraagd bleek geen vriend van Thanas Meksi. En hij vestigde mijn aandacht op de activiteitenvan het Huis der Cultuur. Daar trachtte men het “officiële folklore-ensemble” van Elbasan in stand te houden.Meksi was hier vroeger directeur geweest en na zijn pensionering “voor zichzelf begonnen”.

  

Theater Skampa

13 maart 2001

Alex

Om negen uur hadden we belet bij de directie van Theater Skampa. Ze hadden Ad ooit gevraagd of hij iemandkon vinden die voor hen een plan kon maken om onafhankelijk van overheidssteun te gaan opereren. En daaropkonden we nu het antwoord geven dat dit nergens ter wereld kan, dus ook niet in Albanië. De enige manier zouzijn met commerciele sponsoring op Amerikaanse leest, maar dat ligt hier nog lang niet voor de hand. DirecteurDhimosten Papa is een aardige man maar ziet meer problemen voor de toekomst dan dat hij oplossingsgerichtkan denken. De artistiek directeur, Adonis Filipi, maakt een veel vooruitstrevender indruk. Het theater blijkt twee huisgezelschappen te (moeten) onderhouden en dat is natuurlijk een loodzwaar blok aanhet been. Mijn voorstel om die twee zaken te ontkoppelen en een businessplan voor het theater alleen teschrijven viel best in goede aarde. Ad zou kijken of ik met PUM-geld daar wat voor zou kunnen betekenen, alshet op mijn werk te regelen was. Dan kon ik gelijk de verdere begeleiding van de Onufrischool en de opbouwvan de administratie van ECE “meenemen”.De rondleiding leerde me dat het best een aardige zaal is, met 291 stoelen, dat men gewend is redelijkeentreeprijzen te vragen. Er is een totaal verouderde, handbediende lichtinstallatie. Maar daarmee kunnen ze aljaren uit de voeten, dus de komende jaren moet vervanging maar geen prioriteit zijn.

  

Theater Skampa

19 oktober 2001

Alex

Om 17.00 begint het hoofddoel van mijn missie. Het eerste bezoek aan Theater Skampa. Al gauw wordtduidelijk dat de mislukte communicatie tussen de lokale PUM-vertegenwoordiger, Prof. Bashkim Baholli, en hettheater te wijten was aan foute adresseringen. Adonis Filipi was artistiek directeur, maar werk nu o.a. bij deuniversiteit en heeft de aan hem, als lid van de theaterdirectie, gerichte correspondentie niet onder ogengekregen. Gelukkig kwam alles op tijd goed door een snelle actie van Tani en Dhimosten Papa, de directeur enmijn gesprekspartner. De vertaling was keurig geregeld in de persoon van Envina Xhemi, net afgestudeerd en nu belast met een deelvan de voorbereiding van het decemberfestival.In het eerste gesprek legde Dhimoste

  

Theater Skampa

19 oktober 2001

Alex

theater te wijten was aan foute adresseringen. Adonis Filipi was artistiek directeur, maar werk nu o.a. bij deuniversiteit en heeft de aan hem, als lid van de theaterdirectie, gerichte correspondentie niet onder ogengekregen. Gelukkig kwam alles op tijd goed door een snelle actie van Tani en Dhimosten Papa, de directeur enmijn gesprekspartner. De vertaling was keurig geregeld in de persoon van Envina Xhemi, net afgestudeerd en nu belast met een deelvan de voorbereiding van het decemberfestival.In het eerste gesprek legde Dhimosten al zijn problemen op tafel, en zonder terughoudendheid. Hij werkt in eenidiote situatie. Voor het maken van eigen producties zijn er ongemotiveerde acteurs en dienst en ook te weinig.Niet gek als ze evenveel verdienen als de schoonmakers en de garderobejuffrouw. Hij kan geen acteurs meervinden en zit met een overschot aan facilitair personeel dat te weinig te doen heeft. Voor elke productie moet hij dure menskracht inhuren. De leuke koffiebar verhuurde hij aan een uitbater, waarnahij de volledige huuropbrengst moet afdragen aan de overheid. Dus is de tent inmiddels gesloten. Inkomsten uitkaartverkoop draagt hij volledig af aan de overheid. Waarom zou je dan veel kaartjes willen verkopen? Hetzelfdegeldt voor de opbrengsten uit verhuur van de zaal. In de verkiezingstijd claimde de gemeente de zaal tegen eenlage prijs. En dit werd vervolgens weer retour gestuurd naar dezelfde gemeente. Wat houdt men zich hier tochbezig met het onzinnig rondpompen van geld. Al deze restanten van het oude systeem blokkeren elk nieuwinitiatief.Overigens is de verkiezingscampagne heel wat duurder geworden dan voorzien. Voor de grote dag was er 24 uurper etmaal stroom en nu moet deze weer heftig op rantsoen. Nieuwe stukken weg die vlak van tevoren zijnaangelegd vertonen nu al scheuren en gaten. Dhimosten zat al gauw op het goede spoor. Privatiseren op termijn, geen acteurs en eigen producties, alleen eenfacilitair bedrijf. Daar moet het naar toe.

  

Theater Skampa

19 oktober 2001

Alex

Adonis woont vandaag het gesprek bij. Hij toont zich nog heelbetrokken. Met z'n drieën zijn we het wel eens over het toekomstperspectief van privatisering van het theater enafstoten van de "productietaak" naar private gezelschappen. Tegelijk constateren we dat er nog heel watjuridische en politieke belemmeringen te overwinnen zullen zijn. Ik schat in dat er financieel gezien aardige mogelijkheden zijn.

  

Theater Skampa

19 oktober 2001

Alex

Mijn afspraak in het theater is vandaag om 9.30 uur. Ze hebben een Italiaans theatergezelschap te gast en hetschijnt volledig onduidelijk te zijn wat hun plannen zijn. De directeur wil zich daar eerst mee bezig houden.Tijdens ons onderhoud wordt hij nog verschillende keren gestoord. Ondanks zijn vele excuses maak ik hemduidelijk dat ik maar al te goed weet dat deze waan van de dag hoort bij dit beroep.Het gesprek verloopt weer voorspoedig en aan het eind kan ik zelfs een schets van een volgend jaar op te stellenbusinessplan aan hem voorleggen, met het verzoek om over een en ander de komende maanden eens na tedenken en te praten met betrokkenen. Ik raad hem aan contact op te nemen met Gazmir Maksuti, de man vanBIA (Business in Albania), die ervaring heeft met het maken van dit soort plannen. We spreken af in detussenliggende periode contact te houden per e-mail.

  

Theater Skampa

8 maart 2002

Alex

Om tien uur maak ik kennis met Spiro Duni, de nieuwe kunstdirecteur van Elbasan. Na een door de gemeentedoorgevoerde reorganisatie geeft hij als “general manager of art” leiding aan theater, bibliotheek, museum enhuis der cultuur. Kort geleden kwam hij van een lang verblijf in Amerika terug naar Albanië. Wel een voordeeldat ik met deze nieuwe directeur in het Engels kan communiceren. Hij begroet me als “my friend”, was niet geinformeerd door zijn voorganger, maar zit wel meteen op dezelfdegolflengte als ik. Nu de burgemeester, hij en ik op dezelfde manier over het theater denken moet het wel goedkomen. Het is wachten op de privatiseringswet die de komende maanden (misschien) wordt aangenomen. Dankan het gebouw op een voor Albanië geheel nieuwe publiek-private wijze geëxploiteerd worden zodat de beperk-te gemeentelijke budgetten volledig voor artistieke zaken gebruikt kunnen worden. Spiro kan niet wachten omalles aan te pakken. Hij is een gedreven regisseur, met goede gedachten over de artistieke markt en is een sterkleiderstype. Of hij ook vier instellingen zakelijk kan managen moet nog blijken. Deze dagen heeft hij het hec-tisch druk met de voorbereidingen voor het lentefeest van aanstaande donderdag. Voor een rustige gedachtewis-seling kom ik deze week duidelijk niet op het geschikte moment, ook al wilde ik zelf graag bij het lentefeest aan-wezig zijn. Spiro en ik nemen na een uur of anderhalf weer afscheid van elkaar, nadat we vastgesteld hebben hethelemaal met elkaar eens te zijn over de te volgen koers. En ik ben blij dat zijn zwakke voorganger zo’n sterkeopvolger heeft gekregen.

  

Theater Skampa

8 maart 2002

Alex

Om 10 uur heb ik mijn derde afspraak bij Spiro. Als ik binnenkom heerst er complete paniek. Morgen is de gro-te uitvoering ter gelegenheid van Dita e Veres ofwel het lentefeest. Het programma is nog lang niet klaar. En dat komt door ‘these stupid musiciens”. Die hebben zoveel aandachten repetitietijd nodig dat de dansers en acteurs veel te weinig hebben kunnen repeteren. En dat moet nu allemaalin één dag gebeuren. Spiro en ik voelen een grote verwantschap. We stellen maar weer eens vast dat alle musiciover heel de wereld hetzelfde zijn. Spiro moet nu als directeur bij mij op zijn kantoor zijn en als regisseur wordthij in het theater verwacht. We besluiten dan maar in de zaal te gaan zitten, waar ik geparkeerd wordt naast zijnwondermooie vriendin. Maar eerst moet iedereen stil zijn want hij wil mij, via de geluidsinstallatie van het thea-ter, de CD van zijn dochter (jazz-zangeres in Zwitserland) laten horen. Gedwee volgen de tientallen aanwezigenhet commando van de baas op. Gezag heeft hij wel.

  

Theater Skampa

8 maart 2002

Alex

Om 10 uur heb ik mijn derde afspraak bij Spiro. Als ik binnenkom heerst er complete paniek. Morgen is de gro-te uitvoering ter gelegenheid van Dita e Veres ofwel het lentefeest. Het programma is nog lang niet klaar. En dat komt door ‘these stupid musiciens”. Die hebben zoveel aandachten repetitietijd nodig dat de dansers en acteurs veel te weinig hebben kunnen repeteren. En dat moet nu allemaalin één dag gebeuren. Spiro en ik voelen een grote verwantschap. We stellen maar weer eens vast dat alle musiciover heel de wereld hetzelfde zijn. Spiro moet nu als directeur bij mij op zijn kantoor zijn en als regisseur wordthij in het theater verwacht. We besluiten dan maar in de zaal te gaan zitten, waar ik geparkeerd wordt naast zijnwondermooie vriendin. Maar eerst moet iedereen stil zijn want hij wil mij, via de geluidsinstallatie van het thea-ter, de CD van zijn dochter (jazz-zangeres in Zwitserland) laten horen. Gedwee volgen de tientallen aanwezigenhet commando van de baas op. Gezag heeft hij wel.

  

Theater Skampa

8 maart 2002

Alex

De burgemeester is het met me eens dat Spiro dan wel een kanjer is, maar geen zekere factor. En de verzelfstan-diging van het theater is ook een kwestie voor de gemeente. We komen tot het besluit dat de gemeente nu eenaanvraag bij PUM gaat doen, welke voorbereid wordt met de Albanese vertegenwoordiger, Prof. Baholli. De de-centralisatiewet laat misschien nog langer dan wenselijk op zich wachten. Maar aan uitstel willen we niet den-ken. De minister zegt toe dat Elbasan een pilot voor decentralisatie mag worden als de wet niet tijdig tot standkomt. En die kans is groot, want van decentraliseren hebben ze hier echt nog geen kaas gegeten

  

Theater Skampa

5 september 2002

Alex

Vroeg in de morgen zit ik op kantoor bij de burgemeester.  Ik vroeg ook naar Teatri Skampa, waar ik als PUM-adviseur tij-dens mijn vorige bezoeken een bijdrage leverde aan de plannen voor de aanstaande privatisering. Eerst werdKozma uitgenodigd weg te gaan en toen spraken we verder onder vier ogen. Er is heel wat aan de hand en deburgemeester heeft een hele klus om de organisatie van culturele instellingen in zijn gemeente op orde te krijgen.Hij werd op een gegeven moment zelfs uiterst vertrouwelijk en we spraken vrij en openhartig over grote proble-men op een manier die ik eerder niet voor mogelijk hield. Mijn waardering voor deze man was al groot. Nu kanik alleen maar zeggen dat ik hoop dat hij volgend jaar bij de verkiezingen wordt herkozen als burgemeester vanElbasan. Of Fatos Nano (de premier en politiek leider van de belangrijkste politieke partij) er ook zo over denktis maar de vraag.

  

Theater Skampa

7 november 2002

Alex

k tref theaterdirecteur Fatbarth Marku in zijn gereconstrueerde kantoor. Ziet er gelikt uit. Het is het werk vanSpiro Duni, zijn voorganger, die inmiddels verdwenen is. In de anderhalf jaar dat ik bij het theater kom ontmoetik nu de derde directeur. Maar ik ben wel enthousiast als hij over zijn plannen vertelt. Het is precies het verhaaldat ik vertelde bij mijn eerste PUM missie en waarin ik nog altijd geloof. Dat heeft hij niet van zijn voorgangers,maar van de burgemeester.... Nu nog wachten op de privatiseringswet die anderhalf jaar gelden al bijna inge-voerd was

  

Theater Skampa

15 april 2003

Alex

Het theaterpro-ject wacht nog altijd op groen licht. De wet op de privatisering is nog steeds niet aangenomen omdat acteurs inTirana bang zijn hun privileges kwijt te raken. Voor Elbasan is dat enorm jammer, het theater heeft zulke goedekansen onder de wet die er niet komt. Nu is het nog een puinhoop door verplichtingen tegenover ongemotiveer-de en onwillende acteurs en een "bedrijfseconomie" waarbij je 90% van je inkomsten mag afdragen aan de staat.zonder dat er iets voor terugkomt.